ESC Projelerinde Mücbir Sebepler ve Projenin Erken Sonlanması

European Solidarity Corps (ESC) projelerinde gönüllülerin güvenliği ve hakları her zaman önceliklidir. Bu nedenle program, beklenmedik durumlarda gönüllülerin ve ev sahibi/gönderen kuruluşların haklarını korumak için özel kurallar tanımlar. Bu sayfada mücbir sebep nedir, hangi durumlar mücbir sebep sayılır, projenin erken sonlanması halinde neler olur, ödemeler nasıl etkilenir gibi tüm detayları bulabilirsiniz.

1. Mücbir Sebep (Force Majeure) Nedir?

Mücbir sebep, öngörülemeyen, kaçınılamayan ve tarafların kontrolü dışında gelişen; gönüllünün projeye katılımını kısmî veya tamamen imkânsız hale getiren durumlardır.

ESC rehberinde mücbir sebep genel olarak şu şekilde tanımlanır:

• Doğal afetler

• Savaş, iç karışıklık, siyasi krizler

• Terör olayları

• Büyük ölçekli sağlık krizleri (pandemi, salgın)

• Gönüllünün ciddi sağlık sorunları

• Gönüllünün yakın aile bireyinin ağır hastalığı veya ölümü

• Ulaşımı engelleyen büyük uluslararası aksaklıklar

• Resmî kurumlar tarafından alınan zorunlu kararlar (seyahat yasakları, ülke giriş–çıkış kısıtlamaları)

Mücbir sebep belgelenebilir olmalı ve ev sahibi kuruluş ile Ulusal Ajans tarafından değerlendirilir.

2. Mücbir Sebep Durumunda Gönüllü Ne Yapmalı?

Gönüllü böyle bir durum yaşadığında aşağıdaki adımları izlemelidir:

1. Ev sahibi kuruluşa hemen bilgi vermeli

2. Gönderen kuruluşa hemen bilgi iletilmeli

3. Durumla ilgili kanıtlayıcı belgeler sunulmalı (rapor, doktor belgesi, resmi yazı, polis raporu, uçuş iptal bildirimleri vb.)

4. Kuruluşlar, durumu Ulusal Ajans’a raporlar ve mücbir sebep beyanında bulunur.

3. Mücbir Sebep Kabul Edilirse Neler Olur?

Ulusal Ajans tarafından durum “mücbir sebep” olarak onaylandığında:

• Gönüllü ceza almadan projeden ayrılabilir.

• Olumsuz sonuçlar en aza indirilecek şekilde süreç yönetilir.

• Yapılan ödemeler, gönüllünün gerçekten projede bulunduğu süreye göre değerlendirilir.

• Gönüllü, uygun olduğu takdirde başka bir ESC projesine başvurma hakkını kaybetmez.

4. Projenin Erken Sonlanması (Early Termination)

Bazen proje, mücbir sebep olmaksızın da erken sonlanabilir. Bu durumlar farklıdır ve sonuçları da farklı olabilir.

Erken Sonlanma Nedenleri:

1. Gönüllü tarafından gönüllü olarak ayrılma

2. Disiplin sorunları

3. Ev sahibi kuruluş tarafından uygun görülmeme

4. Proje koşullarının ihlal edilmesi

5. Gönüllünün kişisel sebepleri

6. Kuruluşun projeyi iptal etmesi

7. Kurumlar arası çatışma veya çözülmeyen anlaşmazlıklar

Bu durumlarda sürecin nasıl ilerleyeceği, gönüllünün ayrılma gerekçesine göre belirlenir.

5. Erken Ayrılma Durumunda Ödemeler Nasıl Etkilenir?

ESC’de ekonomik destekler genellikle fiili katılım süresine göre hesaplanır. Bu nedenle erken ayrılma, ödemelerde değişiklik yaratabilir.

Aşağıdaki ödemeler etkilenebilir:

1. Cep Harçlığı (Pocket Money)

• Gönüllü sadece projede kaldığı günler için pocket money alır.

• Erken ayrılırsa sonraki günler için ödeme yapılmaz.

2. Yemek Desteği / Yemek Parası

• Projede geçirilen süreye göre hesaplanır.

• Kullanılmayan günlerin desteği ödenmez.

3. Konaklama

• Kuruluş tarafından önceden ödenmiş kira düzenlemeleri varsa, anlaşmaya göre ek masraflar çıkabilir.

• Ancak sorun gönüllüden kaynaklanmıyorsa, sorumluluk genellikle kuruluşa aittir.

4. Seyahat (Gidiş-Dönüş) Ödemesi

• Gönüllü, projenin yarısına gelmeden ayrılırsa geri dönüş seyahat desteği her zaman garanti değildir.

• Eğer mücbir sebep yoksa Ulusal Ajans:

  • Dönüş yolculuğu için ödeme yapmayabilir

  • Veya bir kısmını karşılayabilir

• Mücbir sebep varsa dönüş seyahati ödenir.

5. Ek İstisnai Masraflar (Visa, Oturma İzni vb.)

• Mücbir sebep varsa karşılanmaya devam edebilir.

• Normal erken ayrılmada genelde geri ödeme yapılmaz.

• NOT: Her erken sonlanma farklı değerlendirildiği için sizin durumunuzu gönderen kuruluş ile görüşmeniz gerekmektedir. Buradaki bilgiler genel-geçer bilgilerdir. 

6. Mücbir Sebep Olmayan Erken Ayrılma Durumunda Ne Olur?

Eğer ayrılma mücbir sebep değilse:

• Gönüllü gelecekte yeni ESC projesine başvuramaz (proje tamamlanmış sayılmadığı için).

• Ev sahibi kuruluş, ayrılma nedenini Ulusal Ajans’a raporlamak zorundadır.

• Destek ödemeleri sadece kalınan günler üzerinden hesaplanır.

• Vize/izin masrafları gibi haklar çoğunlukla yanar.

7. Mücbir Sebep Kabul Edilen Erken Ayrılma Durumu

Bu tür durumlarda sistem daha koruyucudur:

✔ Gönüllü yeni projeye başvurabilir.
✔ Dönüş yolculuğu karşılanır.
✔ Proje bitmemiş olsa bile “tamamlanmış gibi” değerlendirilebilir.
✔ Destek ödemeleri orantılı şekilde hesaplanır, haksız talep olmaz.
✔ Gönüllü ile kuruluş arasında sorun yaşanmaması için Ulusal Ajans devreye girebilir.

8. Proje Erken Sonlanma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Gönüllünün psikolojik iyi oluşu dikkate alınmalı

• Ev sahibi kuruluş, gönüllüyü suçlamadan süreci yönetmeli

• Uzlaşma mümkünse “arabulucu çözüm toplantısı” yapılmalı

• Gönüllüye dönüş süreci güvenli şekilde planlanmalı

• Belgeler ve raporlamalar zamanında yapılmalı

9. Tavsiyeler

• Sorun yaşadığınızda hemen kuruluşlara bilgi verin; tek başınıza karar vermeyin.

• Yazılı iletişim kurun; ekran görüntüsü, e-posta, belge saklayın. Telefon veya WhatsApp gibi uygulamalar yerine e-posta tercih edin. 

• Mücbir sebep varsa mutlaka belgeleyin.

• Ayrılmayı düşünüyorsanız önce çözüm yollarını deneyin: görev değişikliği, mentorluk desteği, kurum içi arabuluculuk vb.

• Gerekirse Ulusal Ajans ile görüşün. Bu süreçte size destek olması için Gönderen Kuruluşa tüm süreci detaylı olarak anlatın.